W dniach 4 – 14 czerwca 2003 w Warszawie a także w kilku innych miastach Polski obchodzone były „Dni Wolnego Słowa”. Związane one były z dwoma wydarzeniami: wydaniem w nakładzie ok. 300 egzemplarzy w czerwcu 1977 roku pierwszego numeru kwartalnika literackiego „Zapis” oraz z wygranymi przez Solidarność wyborami 4 czerwca 1989 roku. Bez niezależnych dziennikarzy, pisarzy, wydawców, drukarzy, kolporterów, bez ogromnego ruchu ludzi Wolnego Słowa zwycięstwo sprzed 14-tu lat byłoby niemożliwe, demokratyzacja Polski przebiegałaby znacznie trudniej.

        Okres dwunastu lat od czerwca 1977 do czerwca 1989 to trudna i ryzykowna praca niezależnych wydawców, drukarzy, kolporterów. Spotykały ich represje i szykany ze strony komunistycznych władz: rewizje, konfiskaty, pozbawianie zatrudnienia (a co za tym idzie środków do życia), pobicia, aresztowania, kilkuletnie wyroki więzienia.

- W latach 1977 – 1989 ukazywało się co najmniej 2.700 czasopism[1], w tym niektóre przez wiele lat: w Krakowie „Hutnik” - 8 lat, „Informator bydgoski” - 6 lat, lubelski „Informator NSZZ S” – 9 lat, szczecińska „Jedność” – 8 lat,  warszawski „KOS” – 8 lat, „Krytyka” - 12 lat, „Obóz” – 9 lat, „Obserwator Wielkopolski” – 9 lat, „Polityka Polska” – 8 lat, krakowscy „Promieniści” – 8 lat, „Solidarność” Białystok 10 lat (co najmniej 178 numerów), „Solidarność” w Gdańsku (229 numerów), „Solidarność Walcząca” – 9 lat (237 numerów), Informator Toruński” – 8 lat (242 numery), „Tygodnik Mazowsze” – 8 lat (290 numerów), ”Z dnia na dzień” – 10 lat (524 numery).  

- W latach 1976-1990 wydanych zostało w podziemiu co najmniej 5.500 wydawnictw o charakterze druków zwartych.

- W latach 1977-1989 tylko NOWA, największe podziemne wydawnictwo, wydała blisko 400 tytułów, czyli średnio, co 2 tygodnie kolejna książka w nakładach początkowo 500 a później nawet 12.000 egzemplarzy.

        Z tej okazji środowisko Niezależnej Oficyny Wydawniczej zorganizowało „Dni Wolnego Słowa”. Składały się one z następujących elementów:

- Skromnej wystawy Niezależnej Oficyny Wydawniczej, której otwarcie na Politechnice Warszawskiej miało miejsce 4 czerwca. Pierwsza wystawa Wydawnictw Niezależnych odbyła się także na Politechnice w czerwcu 1981 roku.

- Spotkania (12 czerwca w Klubie Pracowników Radia Wolna Europa w Café Radio w Warszawie) na temat „Współpraca wydawnictw niezależnych z Radiem Wolna Europa” (z udziałem m.in.: Aliny Grabowskiej, Władysława Bartoszewskiego, Jacka Bocheńskiego, Stefana Bratkowskiego, Mirosława Chojeckiego, Andrzeja Friszke, Leona Kieresa).  

- Panelu (13 czerwca w Małej Auli Politechniki Warszawskiej) na temat „Wydawnictwa Niezależne - Droga do Niepodległości”. Udział wzięli m.in.: Jerzy Eisler, Andrzej Paczkowski, Szczepan Rudka. Prowadzą Wojciech Fałkowski i Stefan Starczewski oraz uczestnicy niezależnego ruchu wydawniczego z całej Polski.

- Mszy Świętej za dusze zmarłych kolegów drukarzy i wydawców (14 czerwca w kościele pod wezwaniem Św. Jacka w Warszawie).

- Koncertu Bardów (14 czerwca w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie) z udziałem m.in.: Antoniny Krzysztoń, Stanisława Klawe, Jacka Kleyffa, Romana Kołakowskiego, Leszka Wójtowicza.

        W dniach 4-13 czerwca uczestnicy niezależnego ruchu wydawniczego odbyli w liceach w całej Polsce kilkadziesiąt spotkań z młodzieżą, na temat historii wydawnictw podziemnych i emigracyjnych a także na temat współczesnych problemów z wolnym słowem. Młodzież wyraźnie podkreślała związek z wolnością słowa i odpowiedzialnością za nie.

Wśród uczniów, oraz osób zwiedzających wystawę rozprowadzany był nieodpłatnie specjalny ilustrowany dodatek do dziennika „Rzeczpospolita” (z wydania w dniu 2 czerwca) przygotowany przez środowisko niezależnych wydawców.

        Organizatorem w/w imprez było Stowarzyszenie Wolnego Słowa przy współpracy z Biblioteką Narodową, Towarzystwem Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu oraz Stołeczną Estradą.

Organizacyjnie i/lub finansowo wspomagali „Dni Wolnego Słowa”: Media Kontakt, Politechnika Warszawska, Studio Q, Ośrodek Karta, Drukarnia Efekt, dziennik „Rzeczpospolita”, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, Zarząd Pałacu Kultury i Nauki, Firma PS Namioty.

 

Pomocy finansowej udzielił, w ramach mecenatu nad kulturą, Urząd miasta stołecznego Warszawy, a także: Przedsiębiorstwo Rozwoju i Innowacji System 2000, Fundacja Centrum Prasowe dla Krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz prywatne osoby.



[1] “Katalog czasopism niezależnych”, Ośrodek Karta1996