Dodaj stronę do "ulubionych"

XXX lat Niezależnych Mediów Elektronicznych w Polsce


Pełny tekst newsa:

 Stanowisko Stowarzyszenia Wolnego Słowa w sprawie dostępu do archiwów IPN oraz zakresu lustracji i dekomunizacji
Dodano: 20-12-2005, 10:50

W związku z ożywioną ostatnio publiczną dyskusją dotyczącą spraw lustracji i działania IPN, Stowarzyszenie Wolnego Słowa pragnie przedstawić swoje stanowisko w tej sprawie. Naszym zdaniem zarówno kształt ustawy lustracyjnej jak i przepisy dotyczące działalności IPN są wynikiem kompromisów, które – jeżeli w ogóle kiedykolwiek były potrzebne – straciły obecnie polityczną rację istnienia.

Społeczeństwa obywatelskiego nie da się budować na niedomówieniach, braku jawności i zwykłych kłamstwach.

Rozliczenia z przeszłością nie zostały dokonane. Nie odpowiedziano na podstawowe pytania.
Musimy umieć umieścić PRL w naszej tradycji. Osądzić winnych. Oddzielić zdradę narodową od realpolitik. Określić granice zniewolenia i zakres odpowiedzialności narodu. Przeprosić i wynagrodzić krzywdy, żądać zadośćuczynienia i przeproszenia od krzywdzicieli.

Szczególnie ważne dla nas, jako stowarzyszenia grupującego byłych działaczy opozycji i podziemia solidarnościowego, jest jasna ocena, czym w czasach PRL były służby specjalne, a zwłaszcza SB.

SB w toku swej działalności dokonała szeregu czynów przestępczych. Niezależnie od historycznej oceny PRL – SB nie stała po stronie prawa, nawet tego, które wówczas obowiązywało. Przykładów jest wiele, np. zamordowanie Grzegorza Przemyka i tuszowanie tej sprawy, preparowanie licznych fałszywych dokumentów mających zaszkodzić Lechowi Wałęsie, liczne przestępstwa przeciwko mieniu, np. podpalanie samochodów i mieszkań, nieuzasadnione aresztowania, bicie, groźby itd. itp.

Przestępstwa SB rozumiemy bardzo legalistycznie i formalnie, jako poważne naruszenie prawa obowiązującego w czasie, gdy SB działała jako organ państwa. Będziemy dążyć do tego by SB została – specjalną ustawą – uznana za organizację przestępczą.

Jesteśmy przekonani, że uznanie SB za organizację przestępczą jest ważne dla dobra publicznego. Da to właściwą podstawę lustracji i traktowaniu wytworzonych przez SB dokumentów – z których wielka ilość znajduje się w zasobach IPN.
W tej chwili mamy do czynienia z sytuacją, w której paradoksalnie Stanisław Radkiewicz, Roman Romkowski, Konrad Świetlik i reszta kierownictwa MBP mogłaby swobodnie zajmować najwyższe stanowiska państwowe. Pamiętajmy, że oni nie byli tajnymi agentami UB. Ich oświadczenie lustracyjne, oczywiście pozytywne, byłoby czyste jak łza. Natomiast jakiś mały kapuś – pod warunkiem, że bałby się przyznać, że donosił na sąsiadów – byłby kłamcą lustracyjnym i zostałby pozbawiony możliwości pracy na określonych stanowiskach.
Jest to sytuacja niemoralna. Jaki sygnał przekazujemy społeczeństwu, że oto ujawniamy szmalcownika, ale nie możemy zdobyć się na słowa potępienia wobec Eichmanna? Jakie zatem wartości chcemy znajdować w tradycji, która ma być solidnym fundamentem naszej demokracji i bytu narodowego?
Trzeba tu dodać jedno wyjaśnienie. Uznanie SB za organizację przestępczą – o co nasze stowarzyszenie będzie się starać, nie oznacza, że każdy kto pracował, współpracował, lub korzystał z wyników pracy SB – był/ jest przestępcą. Oznacza to natomiast, że każdy z tej grupy jest podejrzany. Ciężar dowodu, że nie jest przestępcą spoczywa na nim. Oświadczenie lustracyjne ma być zeznaniem o tym, co zrobił jako współpracownik, pracownik lub funkcjonariusz.
Będziemy zatem popierać wszelkie nowelizacje ustaw o lustracji i IPN, które będą sprzyjać regulacjom prawnym, uznającym że SB była organizacją przestępczą. W ustawie o IPN poprzemy wszelkie poprawki, które ujawnią agentów i tajnych współpracowników oraz wszystkich tych, którzy korzystali z pracy policji politycznej przy podejmowaniu decyzji na swych stanowiskach służbowych. Bowiem publiczne ujawnianie agentów, funkcjonariuszy kierujących różnego rodzaju kapusiami i tych, którzy z ich pracy korzystali jest podstawowym wymogiem sprawiedliwości.
Zasadniczą kwestią jest to, że zakaz dostępu do funkcji publicznych powinien objąć pracowników i współpracowników organów bezpieczeństwa PRL, z racji pracy bądź współpracy z tymi organami, a nie z powodu złożenia nieprawdziwego oświadczenia lustracyjnego.

Dlatego chcemy by nowelizowanie ustawy o IPN obejmowało
1) Pełny, powszechny i jawny – z nielicznymi wyjątkami – dostęp do archiwaliów IPN.
2) Pełny dostępu do wszystkich spisów ewidencyjnych IPN dla wszystkich wnioskodawców – poza funkcjonariuszami, pracownikami i współpracownikami organów bezpieczeństwa państwa PRL.
3) Ujawnienie listy etatowych funkcjonariuszy komunistycznych służb specjalnych do 1990 r.
Uważamy także, że zasoby IPN nie mogą służyć nadal do uprawiania gry politycznej, szantażu itp. Dlatego chcemy, by w nowelizowanej ustawie zastrzeżono iż
4) Żadne instytucje, w tym organa bezpieczeństwa państwa III RP, nie mogą korzystać z archiwaliów IPN w sposób niejawny.
5) Istnieje konieczność zachowania pełnego trybu odwoławczego, administracyjnego i sądowego, we wszystkich decyzjach podejmowanych przez IPN. Żadne działania służb IPN nie mogą zastąpić orzecznictwa sądu lustracyjnego.

Stojąc na gruncie przekonania, że SB była organizacją przestępczą a współpraca z nią była hańbiąca, będziemy za takimi zmianami w ustawie, które faktycznie ograniczą możliwość wglądu do archiwów IPN byłym pracownikom i współpracownikom SB.

Oczywistym przedmiotem zainteresowania naszego stowarzyszenia jest to, by wśród nas nie było Ubeków, esbeków, pracowników cenzury, aktywistów PZPR. Będziemy więc za tym, by w nowej ustawie pojawiły się zapisy, które umożliwią różnym organizacjom i stowarzyszeniom zwracanie się z prośbą o wyjaśnienie, czy członkowie i kandydaci do naszego stowarzyszenia byli pracownikami lub współpracownikami SB. (Zupełnie poza ustawą o IPN chcemy sprawdzać poprzez dostęp do innych archiwów czy ci ludzie współpracowali z cenzurą, lub pełniąc funkcje w redakcjach ograniczali swobodę wypowiedzi, lub służyli PRL-owi pisząc jawnie propagandowe, fałszywe teksty).

Poniżej przedstawiamy kilka bardziej szczegółowych propozycji zmian w obowiązujących przepisach o IPN

1) Dostęp do archiwaliów IPN powinni mieć:
a) Pokrzywdzeni (tę kategorię należałoby utrzymać i lepiej zdefiniować) lub ich spadkobiercy – bez ograniczeń do materiałów gromadzonych na ich temat. Te materiały nie powinny podlegać anonimizacji (wykreślaniu nazwisk), chyba że pokrzywdzony wyrazi takie życzenie. Wnioskodawców poucza się o przepisach dotyczących ochrony dóbr osobistych oraz o tym, że IPN nie bierze odpowiedzialności za prawdziwość informacji zawartych w dokumentach.
b) Wszystkie inne osoby, na temat których możliwe jest znalezienie materiałów w IPN. Dodatkowo, na odmiennych zasadach – byli funkcjonariusze i pracownicy oraz współpracownicy organów bezpieczeństwa PRL mogą zapoznać się wyłącznie z kopiami dokumentów osobowych dotyczących swojej służby lub pracy w tych organach i otrzymać kopie świadectwa pracy lub służby. Nie mają oni wglądu w dokumenty dotyczące innych osób, które wytworzyli podczas swojej służby, pracy lub współpracy.
c) Osoby prowadzące prace badawcze – po zaaprobowaniu przez prezesa IPN.
d) Dziennikarze – po zaaprobowaniu przez prezesa IPN, ale po uzyskaniu zgody pokrzywdzonego.

2) Osoby fizyczne i prawne uprawnione do składania wniosków do IPN:
a) Pokrzywdzeni: wnioski o nadanie statusu pokrzywdzonego, o rozszyfrowanie kryptonimów donoszących na nich TW, KO itp. Znosi się cezurę 1983 r., tzn. ujawnia się dane wszystkich funkcjonariuszy, TW, KO itp., również tych czynnych po 1983 r.
b) Organizacje społeczne, stowarzyszenia, związki zawodowe, samorządy zawodowe i terytorialne, partie polityczne – w sprawie swoich członków lub osób kandydujących z ich ramienia na funkcje publiczne.
c) Pracodawcy – w sprawie swoich pracowników pełniących zawody tzw. zaufania publicznego: sędziów, prokuratorów (wystąpienie do IPN jest obligatoryjne), adwokatów (występuje obligatoryjnie prezes Naczelnej Rady Adwokackiej), nauczycieli w szkołach publicznych i niepublicznych wszystkich stopni, dziennikarzy. Wystąpienie do IPN w sprawie tych dwu grup zawodowych nie jest obligatoryjne, decyzję podejmuje pracodawca.

3) Składanie uzupełnień i komentarzy do materiałów IPN:
a) Pokrzywdzeni – mogą składać uzupełnienia i komentarze do materiałów zgromadzonych na ich temat w IPN bez żadnych ograniczeń.
b) Byli funkcjonariusze – decyzję o dołączeniu uzupełnień i sprostowań do ich teczek osobowych podejmuje prezes IPN, z możliwością odwołania do kolegium IPN i, w drugiej instancji, do NSA.
c) Osoby wnioskujące o zmianę ich statusu (np. z KO czy TW na osoby pokrzywdzone): decyzję o dołączenie uzupełnień i sprostowań i o zmianie statusu podejmuje prezes IPN z możliwością odwołania do kolegium IPN, w drugiej instancji sąd lustracyjny.

4) Decyzje o wyłączeniu materiałów podejmuje prezes IPN na wniosek osoby pokrzywdzonej lub jej spadkobierców (dotyczy szczególnie materiałów o charakterze obyczajowym).

5) Tryb odwoławczy:
a) Pokrzywdzeni i inne osoby, na temat których możliwe jest znalezienie materiałów w IPN: przy odmowie przyznania statusu, a także przy skardze na złą pracę archiwistów IPN i niekompletność zebranych danych – do kolegium IPN, w drugiej instancji do sądu lustracyjnego lub powszechnego.
b) Byli funkcjonariusze oraz TW, KO, KS: przy odmowie dostępu do archiwaliów – do kolegium IPN, w drugiej instancji do NSA.
c) Osoby prowadzące prace badawcze oraz dziennikarze: od odmowy udostępnienia materiałów – do kolegium IPN, a następnie, w razie kolejnej odmowy – do NSA lub specjalnego wydziału przy sądzie lustracyjnym.
d) Od decyzji o wyłączeniu materiałów przysługuje odwołanie do kolegium IPN i, w drugiej instancji, do sądu lustracyjnego.
e) Wszystkie decyzje odmowne podejmowane w trybie administracyjnym muszą być wyczerpująco uzasadnione merytorycznie.

dodał: Mirek Chojecki drukuj

ostatnie newsy [5]


Powered by News Asystent v1.5


STOWARZYSZENIE WOLNEGO SŁOWA

tel. (022)405-66-30; (022)405-66-31; fax. (022)828-52-52
e-mail: sws@sws.org.pl
ul. Marszałkowska 7
00-626 Warszawa

Za zamieszczone teksty odpowiada Zarząd SWS.
Komentarze oraz wypowiedzi na Forum Dyskusyjnym wyrażają poglądy autorów.
Kreacja strony WWW oraz wdrożenie modułów forum i galerii: Robert Franckowski